GESCHIEDENIS VAESHARTELT

LANG, HÉÉL LANG GELEDEN…

De tijd van de Romeinen

Vaeshartelt heeft een eeuwenoude geschiedenis. Al in de Romeinse tijd was Maastricht een belangrijk verkeersknooppunt, met verbindingen naar Tongeren en Boulogne, Aken en Keulen. Ten noorden van de stad, ter hoogte van Vaeshartelt, was de afslag vanaf de Via Belgica naar Xanthen en Nijmegen.

Veste Harburgum

Ten tijde van Karel de Grote (748-814) was in het uitstroomgebied van de Geul in de Maas een Veste Harburgum. Charlemagne bestuurde rond het jaar 800 zijn wereldrijk vanuit de driehoek Maastricht-Luik-Aken. Zijn kleinzonen sloten in 870 het Verdrag van Meerssen op Veste Harburgum, gelegen in het uitgestrekte gebied van Hartelt. In het verdrag werd het Middenrijk van Karel verdeeld in een West- en een Oost-Frankisch rijk.

Koningin Gerberga

In de tiende eeuw bestuurde koningin Gerberga het gebied van Hartelt. In 968 verruilde zij haar wereldse bestaan voor een vroom leven in het klooster van Reims. Al haar bezittingen, ook het gebied Hartelt, schonk zij aan de abdij van Reims. De schenking is de oudste schriftelijke vermelding die betrekking heeft op Hartelt.

TIJDLIJN

1415

Catharina van Mulcken erfde het landgoed in 1399. Het was toen een versterkte boerenhoeve met 80 ha. landerijen, waaronder veel boomgaarden. Geen geringe bruidsschat die ze inbracht bij haar tweede huwelijk met Pierre van Cortenbach in 1415. Tot in de zeventiende eeuw zou deze respectabele familie het landgoed beheren.

1639

Toen Willem van Cortenbach in 1639 overleed, viel het landgoed ten deel aan het huis van Nassau, omdat Willem’s erfgename, de laatste Cortenbach-telg Anna Margaretha, sinds 1630 gehuwd was met Philips van Nassau. In 1668 – nadat ze weduwe was geworden van Philips – trad Anna Margaretha nogmaals in het huwelijk, dit keer met Johan Gerard van Oostrum.

1735

In 1735 ging het bezit over in handen van Rudolf Sturler, kolonel van het Zwitserse regiment. Sturler had zijn architect opdracht gegeven de versterkte boerenhoeve te ontmantelen en een landhuis in zeventiende-eeuwse stijl te bouwen. In het huidige interieur laat de trap nog de toenmalige voorkeur zien van de Lodewijk XV- stijl.

1841

Dan komt de Maastrichtse grootindustrieel Petrus Regout in beeld, die een stevige stempel zou drukken op de geschiedenis van Vaeshartelt. Hij kocht het landgoed in 1841 voor Koning Wilem II die graag een buitenverblijf wilde in de buurt van Maastricht. Koning Willem II bracht tussen 1841 en 1848 slechts twee keer twee weken door op Vaeshartelt. Toch wordt de noordvleugel van het verblijf sindsdien aangeduid met ‘het paleisje’.

1851

In 1851 kocht de Maastrichtse industrieel Petrus Regout Vaeshartelt van Koning Willem II, voor slechts vierduizend gulden meer dan wat de koning tien jaar eerder betaald had. Dit ‘koopje’ veranderde de puissant rijke Regout in een statige residentie, waar het goed vertoeven was. Hij liet onder meer de prachtige rooksalon (Fumoir) bouwen en een Engels landschapspark aanleggen (tot op de dag van vandaag intact) met bomenlanen, binnentuinen, vijvers en doorkijkjes. Vaeshartelt bleef meer dan een eeuw eigendom van de familie Regout.

HARTELT WORDT VAESHARTELT

In 1381 werd het terrein opnieuw vermeld, dit keer in een testament. Ene Jan van Hees, die het gebied toentertijd in leen had samen met Servaes van Mulcken, liet het in zijn geheel na aan laatstgenoemde. Sindsdien wordt het gebied Hartelt van (Ser)Vaes of Vaeshartelt genoemd. Servaes van Mulcken gaf Vaeshartelt dus zijn naam. Uit deze periode dateert ook het wapen van Vaeshartelt, een schild met rood-witte banen met daarop de valk als symbool van macht en kracht.

TIJDLIJN GESCHIEDENIS VAESHARTELT

Link to: OvernachtenLink to: Park